Serbest bölgelerde elde edilen kazançlar
Serbest Bölgeler Yasası'nın geçici üçüncü maddesi uyarınca "Serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği'ne tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır."
Bu istisnadan, serbest bölgelerde yeni faaliyete geçen yükümlüler ile faaliyet ruhsatlarında yer alan sürenin dolmasıyla normal vergileme şekline tabi olacak yükümlüler yararlanacaktır.
Ancak;
. Üretim dışı faaliyetlerden,
. Serbest bölge dışında üretilen malların satışından,
. Faaliyet ruhsatında belirtilen alan dışında üretilen malların satışından,
. Serbest bölgede veya serbest bölge dışında fason olarak imal ettirilen ürünlerin satışından, elde edilen kazançlar istisnadan yararlandırılmamaktadır.
Bu bağlamda istisna uygulamasında, imal edilen ürünün yabancı bir ülkeye veya Türkiye'ye satılmasının vergilendirme açısından her hangi bir önemi bulunmamaktadır.
Diğer yandan Serbest Bölgeler Yasası'nın geçici 3'üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca serbest bölgelerde faaliyet gösteren yükümlülerin imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançların gelir veya kurumlar vergisinden bağışık tutulabilmesi için;
. Faaliyette bulundukları serbest bölgede "imalat" faaliyetinde bulunmak üzere almış oldukları ruhsatın bir örneğini,
. Sanayi sicil belgesi ve kapasite raporunun bir örneğini,
. İmalat faaliyetinde kullanılacak araç parkını gösteren bir listeyi, yeni yükümlülük tesis ettirenler yükümlülük tesisinde, durum değişikliğinde ise (yeni bir alanda imalata başlayacak yükümlülerin bu durumu ruhsatlarına işlettirdikten sonra) değişiklikten sonra verecekleri ile geçici vergi beyannamesi ekinde, ilgili vergi dairesine vermeleri öngörülmüştür.
Buna bağlı olarak, yurtdışında yerleşik ve Türkiye'de Ticaret Sicili kaydı bulunmayan kuruluşların faaliyette bulundukları serbest bölge müdürlüklerinden alacakları ve "serbest bölgedeki işyerinde imalat faaliyetinde bulunduklarına ilişkin" bir yazıyı sanayi sicil belgesi ve kapasite raporu yerine geçerli olmak üzere geçici vergi beyannamesi ekinde vermekle yükümlü tutulmuştur.
Diğer yandan, istisna uygulaması açısından, imalat faaliyetinin serbest bölgede yapılması gerekmekte olup imalatın belli safhalarında dışardan fason hizmet satın alınması halinde de söz konusu istisna uygulanacaktır.
Bu bağlamda da;
. Fason imalatın sadece, sanayi sicil belgesi veya faaliyet ruhsatında yazılı üretim kapsamında yaptırılmış olması,
. İstisna serbest bölgelerde yapılan imalata tanınmış olduğundan imalatın fason imalattan çok işletmenin kendi imalatından oluşması,
. İmalat faaliyetiyle ilgili olarak istisnadan yararlanacak kazanç tutarının fiili kapasite kullanımı ile sınırlı olması,
. İş riskinin ve organizasyonunun üstlenilmesi,
. Hammadde ve yardımcı maddelerin sağlanması zorunludur.
Mevcut düzenlemeler çerçevesinde serbest bölgede imalat faaliyetinde bulunan bir yükümlünün ticaretle de uğraşması halinde, imalat faaliyetinden elde edilen kazançlar istisna kapsamında değerlendirilecek; faaliyet ruhsatının 06.02.2004 tarihinden önce alınmış olması saklı kalmak koşuluyla, ticari faaliyetlerden elde edilen kazançlar istisna kapsamında değerlendirilmiyecektir. (Beyanname düzenleme kılavuzu, 2006 HUD, Sf: 503)
06.02.2004 tarihinden önce faaliyet ruhsatı almış gelir veya kurumlar vergisi yükümlüleri tarafından, bu tarihten sonra serbest bölgelerdeki faaliyetlerden elde edilen kazançların genel hükümler çerçevesinde beyan edilmesi gerekmektedir. Ancak buna karşılık istisnadan yararlanan kazançlar; kurumlar vergisi yükümlüleri tarafından "Kurumlar Vergisi Beyannamesi"nin "zarar olsa dahi indirilecek istisnalar bölümü"nde yer alan "serbest bölgelerde elde edilecek" kazançlar satırında gösterilecektir.
Serbest bölgelerde faaliyette bulunan kurumlar vergisi yükümlülerinin, bu bölgelerde elde ettikleri kazançları dağıtmaları halinde, dağıtılan kâr payları üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
(Kaynak: Veysi Seviğ, Dünya Gazetesi, 19.04.2006)
|
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç ve kapsam:
Madde 1 - Bu Kanun, Türkiye'de ihracat için yatırım ve üretimi artırmak,
yabancı sermaye ve teknoloji girişini hızlandırmak, ekonominin girdi ihtiyacını
ucuz ve düzenli şekilde temin etmek, dış finansman ve ticaret imkanlarından
daha fazla yararlanmak üzere, serbest bölgelerin kurulması, yer ve sınırlarının
tayini, yönetimi faaliyet konularının belirlenmesi, işletilmesi, bölgelerdeki
yapı ve tesislerin teşkili ile ilgili hususları kapsar.
Yetki:
Madde 2 - Türkiye'de serbest bölgelerin yer ve sınırlarını belirlemeye
Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Serbest bölgelerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca, yerli veya yabancı ger-
çek veya tüzelkişilerce kurulmasına, işletilmesine Bakanlar Kurulunca izin
verilir.
Tanımlar:
Madde 3 - Bu Kanun uygulamasında;
a) İşletici: Serbest bölgeyi işleten kamu kurum ve kuruluşunu yerli ve ya-
bancı gerçek veya tüzelkişileri,
b) Kullanıcı: Faaliyet ruhsatı alan ve bölgede belli bir işyeri bulunan
gerçek veya tüzelkişiyi,
c) Döviz: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından konvertibl sayılan
paralar veya ödemeyi sağlayan her nevi hesap ve belgeleri,
İfade eder.
Faaliyet konuları:
Madde 4 - Serbest bölgelerde, Ekonomik İşler Yüksek Koordinasyon Kurulunca
uygun görülecek her türlü sınai, ticari ve hizmetle ilgili faaliyetler yapıla-
bilir.
Fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına
kanunlarla ve diğer mevzuatla verilen yetkiler serbest bölgelerde uygulanmaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Serbest Bölgenin Düzenlenmesi
Bölgenin düzenlenme esasları:
Madde 5 - Serbest bölge ilan edilen yerlerde ihtiyaç duyulacak arazi ve
tesisler Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre sağlanabilir.
Yerli veya yabancı gerçek veya tüzelkişiler Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığından ruhsat almak kaydıyla serbest bölgede faaliyette bulunabilir.
Serbest bölgede arazinin kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi,
kurulması ve kullanılmasıyla ilgili diğer bütün izinler ve ruhsatlar bölge
müdürlüğünce verilir ve denetlenir.
Serbest bölgelerin asayiş hizmetleri polis tarafından yerine getirilir.
Muafiyet ve teşvikler:
Madde 6 - Serbest bölgeler gümrük hattı dışında sayılır.
Bu bölgelerde vergi, resim, harç gümrük ve kambiyo mükelleflerine dair
mevzuat hükümleri uygulanmaz.
İşleticiler ve kullanıcılar yatırım ve üretim safhalarında Bakanlar Kuru-
lunca belirlenecek teşviklerden yararlandırılabilir.
Türkiye'deki tam ve dar mükellef gerçek ve tüzelkişilerin serbest bölgedeki
faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazanç ve iratlar, Türkiye'nin diğer
yerlerine getirildiğinin kambiyo mevzuatına göre tevsiki halinde de, gelir ve
kurumlar vergilerinden muaftır.
Serbest Bölgeleri Tesis ve Geliştirme Fonu:
Madde 7 - Serbest bölgelerin kurulması, bakım ve onarımı, geliştirilmesi,
ilgili araştırma, eğitim ve sosyal tesislerin yapılması, kullanıcıların ve Tür-
kiye'den mal alımlarının teşviki maksadıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
nezdinde "Serbest Bölgeleri Tesis ve Geliştirme Fonu" kurulmuştur.
Fonun kaynakları;
a) Faaliyet ruhsatı ve izin belgesi karşılığı ödenecek ücretler,
b) Bölgeye getirilen malların CIF, çıkarılan malların F0B değerleri üzerin-
den peşin olmak üzere, binde 5 oranında ödenecek ücretler, (1)
c) Serbest bölgeyi işleten gerçek veya tüzelkişilerle yapılacak sözleşme-
lerde yer alacak ödemeler,
d) Diğer gelirlerdir.
Serbest bölgelere Türkiye'den getirilen mallar ile yatırım ve tesis safha-
sında kullanılan mallar, bakım ve onarım maksadıyla bölgelere getirilen araç,
gereç ve ekipmanlar, bu maddenin (b) bendi hükmü uyarınca bir ücrete tabi tu-
tulmaz.
Fona tahsilat ile fondan yapılacak harcamalara ait usul ve esaslar yönetme-
likte belirlenir. Bu fon Başbakanlık tarafından yönetilir.
Fonun denetimi, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunca yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mal ve Hizmetler
Bölgedeki mallar:
Madde 8 - Serbest bölge ile Türkiye'nin diğer yerleri arasında yapılacak
ticaret, dış ticaret rejimine tabidir. Serbest bölge ile diğer ülkeler ve ser-
best bölgeler arasında dış ticaret rejimi uygulanmaz.
Bedeli 500 ABD dolarının altında olan Türkiye mahreçli mallar isteğe bağlı
olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilir.
Kambiyo ve hizmetler:
Madde 9 - Serbest bölgelerdeki faaliyetlerle ilgili her türlü ödemeler
dövizle yapılır. Bakanlar Kurulu ödemelerin Türk Lirası olarak yapılmasına da
karar verebilir.
----------------
(1) 23/12/1994 tarih ve 4061 sayılı "1995 Mali Yılı Bütçe Kanunu"nun 72/h madde-
si ile 1995 Mali yılında bu fıkradaki bölgeden çıkarılan malların FOB değer-
leri üzerinden alınacak ücretlerle ilgili oranın yurtdışına çıkarılacak
mallar için (binde 0) olarak uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
(R.G.: 28/12/1994 - 22155 Mük.) Daha sonra bu hükmün, Anayasa Mahkemesinin
13.6.1995 tarih ve E.1995/2, K.1995/1 sayılı Kararıyla, iptal kararının
Resmi Gazetede yayımlanacağı güne kadar yürürlüğünün durdurulmasına karar
verilmiş, Anayasa Mahkemesinin 13/6/1995 tarih ve E.1995/2, K.1995/12
sayılı Kararı ile de sözkonusu hüküm iptal edilmiştir. (R.G.:18/4/1996 -
22615)
----------------
Serbest bölgede gemi ve liman hizmetleri işletici tarafından yapılır veya
kamu kurum ve kuruluşlarına, gerçek veya tüzelkişilere yaptırılır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Kaldırılan ve Uygulanmayan Hükümler, Yönetmelik
Çalışma ve sosyal güvenlik esasları:
Madde 10 - Serbest bölgelerde, faaliyet gösterecek işyerlerinde yabancı
uyruklu yönetici ve vasıflı personel çalıştırılabilir. Buna ait esaslar yönet-
melikte belirlenir.
Serbest bölgelerde Türkiye Cumhuriyeti sosyal güvenlik mevzuatı hükümleri
uygulanır.
Kaldırılan hükümler:
Madde 11 - 21 Aralık 1953 tarihli ve 6209 sayılı Serbest Bölge Kanunu
yürürlükten kaldırılmıştır.
Uygulanmayan hükümler:
Madde 12 - Serbest bölgelerde 1580 sayılı Belediye Kanununun 15 inci mad-
desinin 5, 22, 25, 32 ve 47 nci bentleri dışında kalan hükümleri; 5682 sayılı
Pasaport Kanunu; 5683 sayılı Yabancıların Türkiye'de Seyahat ve İkametleri
Hakkında Kanun ile 2007 sayılı Türkiye'deki Türk Vatandaşlarına Tahsis Edilen
Sanat ve Hizmetler Hakkındaki Kanun ile ek ve değişiklikleri; 6224 sayılı Ya-
bancı Sermayeyi Teşvik Kanunu; 2677 sayılı Sivil Hava Meydanları, Limanlar ve
Sınır Kapılarında Görev ve Hizmetlerin Yürütülmesi Hakkında Kanun; 1050 sayılı
Muhasebei Umumiye Kanunu; 832 sayılı Sayıştay Kanunu; 2886 sayılı Devlet İhale
Kanunu hükümleri ile diğer kanunların bu Kanuna aykırı olan hükümleri uygulan-
maz.
Uygulama yönetmeliği:
Madde 13 - Bu Kanunda düzenlenmesi yönetmeliğe bırakılan konularla, ser-
best bölgelerde faaliyette bulunacak işleticilerin teşekkül tarzı, görev, yetki
ve sorumlulukları, bu işleticilere ve kullanıcılara verilecek, faaliyet ruhsat-
ları ve iptali, bunların sınai ve ticari sicillerinin tutulması, fona yapacak-
ları ödemeler, serbest bölge ile ilgili faaliyetlerin tabi olacağı esaslar,
bölgelere giriş için verilecek izin belgesi ile görev kartları, ikamet izni ve
çalışma esasları ve serbest bölgelerin işletilmesine dair diğer hususlar yönet-
melikle düzenlenir.
Geçici Madde 1 - Serbest bölgenin faaliyete geçmesinden itibaren on yıl
süreyle 5/5/1983 gün ve 2822 sayılı Kanunun grev ve lokavt ile arabuluculuk
hükümleri uygulanmaz.
Ancak bu süre içinde toplu iş sözleşmesi üzerinde çıkacak menfaat uyuşmaz-
lıkları Yüksek Hakem Kurulunca karara bağlanır.
Geçici Madde 2 - Bu Kanun bir serbest bölge için, o serbest bölgenin faa-
liyete geçmesinden itibaren uygulanır. Faaliyete geçiş tarihi ise, o serbest
bölge alanını çevreleyen çit, kule ve kapı inşaatlarının tamamlanması ve bölge
müdürlüğü, polis ve gümrük birimlerinin göreve başlaması suretiyle bölgenin
resmen açılış tarihidir.
Yürürlük:
Madde 14 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 15 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|