Kanun No: 5084 - Kabul Tarihi : 29/01/2004 / (6 Şubat 2004 Tarih ve 25365 Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanmıştır) |
|
Genel Tebliğler: 1 , 2
Amaç Kapsam (5350 Sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle
değişen (*) madde. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) Bu Kanun; a) Vergi ve
sigorta primi teşvikleri ile enerji desteği açısından Devlet İstatistik
Enstitüsü Başkanlığınca 2001 yılı için belirlenen fert başına gayri safi yurt
içi hâsıla tutarı, 1500 ABD Doları veya daha az olan iller ile bu iller
dışında kalan ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca 2003 yılı için
belirlenen sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre endeks değeri eksi
olan illeri, b) Bedelsiz arsa ve arazi temini açısından
(a) bendindeki iller ile kalkınmada öncelikli yöreler kapsamındaki diğer
illeri, Kapsar. Gelir vergisi stopajı teşviki (5350 Sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değişen(*)
madde. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) 31.12.2008 tarihine
kadar uygulanmak üzere 2 nci maddenin (a) bendi kapsamındaki illerde; a) 1.4.2005 tarihinden itibaren yeni işe
başlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, en az otuz işçi
çalıştırmaları koşuluyla, bu iş yerlerinde çalıştırdıkları işçilerin, b) 1.4.2005 tarihinden önce işe başlamış
olan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, 1.1.2005 tarihinden önce
ilgili idareye vermiş oldukları en son aylık prim ve hizmet belgelerindeki
işçi sayısını en az yüzde yirmi oranında artırmaları ve çalıştırılan toplam
işçi sayısının asgari otuz kişiye ulaşması halinde, bu iş yerlerinde
çalıştırılan toplam işçi sayısını geçmemek üzere, artırdıkları işçi sayısı
ile mevcut işçilerden artırdıkları işçi sayısının iki katı kadar işçinin, Ücretleri üzerinden hesaplanan gelir
vergisinin; organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu iş yerleri için
tamamı, diğer yerlerdeki iş yerleri için yüzde sekseni, verilecek muhtasar
beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilir. Terkin edilecek tutar, işçi sayısı ile
asgari ücret üzerinden ödenmesi gereken gelir vergisinin çarpımı sonucu
bulunacak değer üzerinden yukarıda belirtilen oranlara göre saptanan tutarı
aşamaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir. Sigorta primi işveren hissesi teşviki (5350 Sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle
değişen başlık ve madde (*), Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) 31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere 2
nci maddenin (a) bendi kapsamındaki illerde; a) 1.4.2005 tarihinden itibaren yeni işe
başlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, en az otuz işçi
çalıştırmaları koşuluyla, bu iş yerlerinde çalıştırdıkları işçilerin, b) 1.4.2005 tarihinden önce işe başlamış
olan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, 1.1.2005 tarihinden önce
ilgili idareye vermiş oldukları en son aylık prim ve hizmet belgelerindeki
işçi sayısını en az yüzde yirmi oranında artırmaları ve çalıştırılan toplam
işçi sayısının asgari otuz kişiye ulaşması halinde, bu iş yerlerinde
çalıştırılan toplam işçi sayısını geçmemek üzere, artırdıkları işçi sayısı
ile mevcut işçilerden artırdıkları işçi sayısının iki katı kadar işçinin, Prime esas kazançları üzerinden 506 sayılı
Sosyal Sigortalar Kanununun 72 ve 73 üncü maddeleri uyarınca hesaplanan
sigorta primlerinin işveren hissesinin; organize sanayi veya endüstri
bölgelerinde kurulu iş yerleri için tamamı, diğer yerlerdeki iş yerleri için
yüzde sekseni Hazinece karşılanır. Hazinece karşılanacak tutar, işçi sayısı ile
Sosyal Sigortalar Kanununun 78 inci maddesi uyarınca belirlenen prime esas
kazanç alt sınırına göre hesaplanan işveren hissesi prim tutarının çarpımı
sonucu bulunacak değer üzerinden, yukarıda belirtilen oranlara göre saptanan
tutarı aşamaz. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece
karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili
olarak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu uyarınca aylık prim ve hizmet
belgelerinin yasal süresi içerisinde Kuruma verilmesi ve sigortalıların
tamamına ait sigorta primlerinin işçi hissesine isabet eden tutarı ile
Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır.
Bu maddeye göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi
halinde, Hazinece Kuruma yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme
zammı, işverenden tahsil edilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve
esaslar Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Hazine
Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir. Bedelsiz yatırım yeri tahsisi (5228 Sayılı Kanunun 54 üncü
maddesiyle değişen fıkra (*), Yürürlük: 31.07.2004) Bu Kanunun 2 nci
maddesinin (b) bendi kapsamındaki illerde (5350 Sayılı Kanunun 5 inci
maddesiyle değişen (**) ibare. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) en
az otuz kişilik istihdam öngören yatırımlara girişen gerçek veya tüzel
kişilere; Hazineye, katma bütçeli kuruluşlara, belediyelere veya il özel
idarelerine ait arazi veya arsaların mülkiyeti bedelsiz olarak
devredilebilir. Üzerinde henüz faaliyete geçmemiş yatırım bulunan arazi veya
arsalar da bu kapsamda değerlendirilir. Ancak organize sanayi veya endüstri
bölgelerinde yer alabilecek yatırımlar için bu bölgelerde tahsis edilecek boş
parsel bulunmaması şartı aranır. Devre konu taşınmaz üzerindeki kamuya ait
bina ve müştemilatın devir tarihindeki bedeli, devir tarihini izleyen ikinci
yılın sonundan başlayarak iki yıl içinde altışar aylık dönemler itibarıyla
eşit taksitler halinde tahsil edilir. Bu bedel, 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca binalar
için arsa payı hariç hesaplanan vergi değeridir. (5350 Sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle
eklenen fıkra. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) 6831 sayılı Orman
Kanununa tabi alanlar hariç olmak üzere, Devletin hüküm ve tasarrufu altında
bulunması nedeniyle mülkiyeti devredilemeyen taşınmazlar üzerinde bedelsiz
kullanma izni verilir. Devir konusu arazi veya arsaların, imar
plânları yoksa, bunların imar plânları öncelikle yapılır. İstihdam edilecek işçi sayısına, yatırımın
faaliyete geçmesi tarihinden itibaren beş yıl süre ile uyulması zorunludur. Devredilen arazi veya arsaların tapu
kaydına; Hazinece, katma bütçeli kuruluşlarca, belediyelerce veya il özel
idarelerince bedelsiz olarak devir olunduğu, devir amaç ve koşullarına, devir
alan gerçek veya tüzel kişilerin uymak zorunda olduğuna dair şerh konulur. Bu
madde kapsamında belirlenmiş şartlara uyulmuş olması kaydıyla, talep üzerine,
tapu kaydındaki şerh terkin edilir. (5350 Sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle
eklenen cümle. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) Ancak
devredilen veya kullanma izni verilen taşınmazın değerinin yatırım maliyet
bedelinin yüzde ellisinden fazla olması halinde, şerh kaldırılırken bu
taşınmazın Kanunda öngörülen amaçlar dışında kullanılamayacağına dair tapuya
şerh konulur. Devredilen arazi veya arsa üzerindeki toplam yatırımın
yarısından fazlasının tamamlanmış olması ve yatırımcının talep etmesi
halinde, devredilen arazi veya arsanın rayiç bedeli tahsil edilerek tapu
kayıtlarındaki şerh terkin edilir. Yatırımcının, bu madde kapsamında belirlenen
şartlara uymadığının veya öngörülen sürede yatırımın tamamlanmadığının
tespiti halinde, herhangi bir yargı kararı aranmaksızın taşınmaz, üzerindeki
muhdesat ile birlikte Hazine, katma bütçeli kuruluşlar, belediyeler veya il
özel idareleri adına kaydolunur. Bu maddenin uygulanması ile ilgili istihdam,
yatırıma başlama ve tamamlama süresi, devredilen taşınmazın teminat olarak
gösterilmesi, miktar ve devir veya satış koşulları ile diğer usul ve esaslar,
Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. Enerji desteği (5350 Sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle
değişen (*) ibare. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) 31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere 2
nci maddenin (a) bendi kapsamındaki illerde, 1.4.2005 tarihinden itibaren
faaliyete geçen, fiilen ve sürekli olarak; hayvancılık (su ürünleri
yetiştiriciliği ve tavukçuluk dahil), seracılık, sertifikalı tohumculuk ve
soğuk hava deposu yatırımlarında asgari on; imalât sanayi, madencilik, turizm
konaklama tesisi, eğitim veya sağlık alanlarında ise asgari otuz işçi
çalıştıran işletmelerin, elektrik enerjisi giderlerinin yüzde yirmisi
Hazinece karşılanır. Bu orana asgari sayıdan sonraki her bir işçi için 0,5
puan eklenir. Hazinece karşılanacak oran, organize sanayi veya endüstri bölgelerinde
faaliyette bulunan işletmeler için yüzde elliyi, diğer alanlarda faaliyette
bulunan işletmeler için yüzde kırkı geçemez. Bu Kanun kapsamındaki illerde 1.4.2005
tarihinden önce yukarıdaki fıkrada belirtilen alanlarda faaliyete geçmiş olan
işletmeler, 1.1.2005 tarihinden önce ilgili idareye vermiş oldukları en son
aylık prim ve hizmet belgesinde bildirdikleri işçi sayılarını, 1.4.2005
tarihinden itibaren fiilen ve sürekli olarak; hayvancılık (su ürünleri
yetiştiriciliği ve tavukçuluk dahil), seracılık, sertifikalı tohumculuk ve
soğuk hava deposu yatırımlarında en az yüzde yirmi oranında artırmaları ve
çalıştırılan toplam işçi sayısının asgari on kişiye ulaşması; imalât sanayi,
madencilik, turizm konaklama tesisi, eğitim veya sağlık alanlarında ise en az
yüzde yirmi oranında artırmaları ve çalıştırılan toplam işçi sayısının asgari
otuz kişiye ulaşması halinde, yüzde yirmi oranında elektrik enerji
desteğinden yararlanır. Bundan sonraki her bir işçi için destek oranı 0,5
puan artırılır. Yararlanılabilecek destek oranı organize sanayi veya endüstri
bölgesinde kurulu işletmeler için yüzde elliyi, diğer alanlarda kurulu
bulunan işletmeler için yüzde kırkı geçemez. Fiilen ve sürekli olarak çalıştırılan işçi
sayısının tespitinde, aylık prim ve hizmet belgeleri esas alınır. Bu maddenin uygulanmasına yönelik asgari
kapasiteleri belirlemeye Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı,
elektrik enerjisi giderlerinin iadesine ilişkin süreleri tespit etmeye,
iadeyi nakden veya mahsuben yaptırmaya ve uygulamanın usul ve esaslarını belirlemeye
Maliye Bakanlığı, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı
müştereken yetkilidir. Çeşitli hükümler Bu Kanunun uygulanmasında: a) (5350 Sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle değişen (*) fıkra. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) 2886
sayılı Devlet İhale Kanunu ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve uluslararası
anlaşma hükümlerine istinaden yapılan hizmet ve yapım işlerinin
gerçekleştirilmesine yönelik faaliyetler hakkında 3, 4 ve 6 ncı madde
hükümleri uygulanmaz. b) 21.1.1998 tarihli ve 4325 sayılı
Olağanüstü Hal Bölgesinde ve Kalkınmada Öncelikli Yörelerde İstihdam
Yaratılması ve Yatırımların Teşvik Edilmesi ile 193 Sayılı Gelir Vergisi
Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun bu Kanunla yürürlükten
kaldırılan 8 inci maddesi kapsamında bedelsiz olarak tahsis edilen arazi veya
arsalara istinat ettiği mevzuat hükümleri uygulanır. c) (5350 Sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle değişen (*) fıkra. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) 1.10.2003
tarihinden sonra özelleştirme kapsamında devir alınan işletmeler hariç olmak
üzere, mevcut ve faaliyette bulunan işletmelerin devredilmesi, birleşmesi,
bölünmesi veya nevi değiştirmesi gibi haller 3, 4 ve 6 ncı maddelerin
uygulamasında yeni işe başlama olarak değerlendirilmez. d) (5350 Sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle değişen (*) fıkra. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) Kapsama
dahil olan illerde bulunan iş yerleri dolayısıyla birden fazla aylık prim ve
hizmet belgesi verilmesi durumunda işçi sayısı olarak, 6 ncı madde
uygulamasında ilgili işkolu veya sektörde faaliyet gösteren işletmelere
ilişkin bordrolardaki işçi sayısının toplamı dikkate alınır. Mevcut bir
işletmenin kapatılarak değişik bir ad veya unvan ya da bir iş birimi olarak
açılması halinde, bu faaliyetle ilgili olarak bu Kanun hükümleri uygulanmaz. e) Yönetim ve kontrolü elinde
bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan
şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme
sahipliğinin değiştirilmesi gibi ek bir kapasite ve istihdam artışına neden
olmayan, sadece teşviklerden yararlanmak amacıyla yapılan işlemler, bu
Kanunla getirilen teşviklerden yararlanamaz. f) 4 üncü madde hükmüne göre Hazinece
karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider
veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz, 6 ncı madde kapsamında Hazinece
karşılanılan enerji giderleri, iadenin yapıldığı dönemde gelir veya kurumlar
vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınır. g) Kamu işletmeleri hakkında 4 üncü
madde hükmü uygulanmaz. h) (5350 Sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle değişen (*) fıkra. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) Bu
Kanun kapsamına giren illerde 31.12.2007 tarihine kadar tamamlanan yeni
yatırımlar için 3, 4 ve 6 ncı maddelerde yer alan destek ve teşvikler, bu
maddelerde yer alan sürelere bakılmaksızın yatırımın tamamlandığı tarihi
izleyen beş yıl süresince uygulanır. i) (5350 Sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle eklenen fıkra. Geçerlilik: 1.4.2005, Yürürlük: 18.5.2005) Bu
Kanun kapsamındaki yatırımlarla ilgili olarak yatırıma başlama ve yatırımın
tamamlanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı, Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve Hazine
Müsteşarlığı müştereken yetkilidir. j) (5350 Sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle eklenen fıkra. Geçerlilik: 1.2.2005, Yürürlük: 18.5.2005) Bu
Kanun kapsamındaki illerde bulunan işletmelerden, bu Kanunda düzenlenen
destek unsurlarından diğer ilgili mevzuat uyarınca yararlanmakta olanlar;
aynı dönem için ve mükerrer olarak, bu Kanunla sağlanan destek unsurlarından
ayrıca yararlanamaz. Bu durumda, işletmelerin tercihleri dikkate alınmak
suretiyle uygulama, destek unsurlarından sadece biriyle sınırlı olarak
yapılır. 6.6.1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest
Bölgeler Kanununun 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde 6 .- Serbest bölgeler gümrük bölgesi
dışında sayılır. Bu bölgelerde gümrük ve kambiyo
mükellefiyetine dair mevzuat hükümleri uygulanmaz. Kullanıcıların tutmak zorunda oldukları
defterler ile düzenleyecekleri belgelere ilişkin olarak, 4.1.1961 tarihli ve
213 sayılı Vergi Usul Kanununun hükümlerine bağımlı olmaksızın düzenleme
yapmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. İşleticiler ve kullanıcılar yatırım ve
üretim safhalarında Bakanlar Kurulunca belirlenecek vergi dışı teşviklerden
yararlandırılabilir. 3218 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde
eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 3.- Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette
bulunmak üzere ruhsat almış mükelleflerin; a) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri
faaliyetleri dolayısıyla elde ettikleri kazançları, bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarih itibarıyla faaliyet ruhsatlarında belirtilen süre ile sınırlı
olmak üzere gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın
31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında yapılacak
tevkifata etkisi yoktur. b) Bu bölgelerde istihdam ettikleri
personele ödedikleri ücretler 31.12.2008 tarihine kadar gelir vergisinden
müstesnadır. Ancak, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla
ruhsatlarında belirtilen süre 31.12.2008 tarihinden daha önceki bir tarihte
sona eriyorsa, istisna uygulamasında ruhsatta yer alan sürenin bitiş tarihi
dikkate alınır. c) Bu bölgelerde gerçekleştirdikleri
faaliyetleri ile ilgili olarak yaptıkları işlemler 31.12.2008 tarihine kadar
her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır. Serbest bölgelerde faaliyette bulunan gelir
veya kurumlar vergisi mükelleflerinin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin
satışından elde ettikleri kazançları Avrupa Birliğine tam üyeliğin
gerçekleştiği tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar gelir
veya kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın Gelir Vergisi Kanununun
94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinin (b) alt bendi
kapsamında yapılacak tevkifata etkisi yoktur. Yürürlükten kaldırılan hükümler 12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize
Sanayi Bölgeleri Kanununun 14 üncü maddesinin son fıkrası ile 21.1.1998
tarihli ve 4325 sayılı Kanunun 8 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Bu Kanunun 2 nci maddesinin (b) bendi kapsamındaki
illerde bulunan ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredisi kullanan organize
sanayi bölgelerindeki tahsis edilmemiş parseller, organize sanayi bölgesinin
yetkili organlarının karar almaları halinde gerçek veya tüzel kişilere,
bedeli Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından organize sanayi bölgesine
verilen krediden mahsup edilmek üzere bedelsiz olarak tahsis edilebilir. Kanunun yayımı tarihinden önce bedelli
olarak tahsis edilmiş parseller için ödemeler durdurulur ve kalan meblağ
kredilerden mahsup edilir. Mahsup işlemleri, Hazine Müsteşarlığının uygun
görüşü alınmak suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca her organize sanayi
bölgesi için tespit edilecek yılı metrekare fiyatı üzerinden yapılır. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredisi
kullanmamış ya da kredi borcunu ödemiş olan organize sanayi bölgelerinden de
yetkili organlarının karar almaları halinde parsel tahsisi yapılabilir. Bu
durumda tahsis edilen parsel bedeli, organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğine
Hazinece ödenir. Bedel ödemeleri, Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınmak
suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca her organize sanayi bölgesi için
tespit edilecek yılı metrekare fiyatı üzerinden yapılır. Organize sanayi bölgelerinde parsel
tahsisine ilişkin uygulama, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç
yıl süre için geçerlidir. Bu süre Bakanlar Kurulu kararı ile en fazla üç yıla
kadar uzatılabilir. Bu maddenin uygulanması ile ilgili istihdam,
yatırıma başlama ve tamamlama süresi, tahsis ve devir işlemleri ile diğer
hususlar Bakanlar Kurulu kararı ile çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Yürürlük Bu Kanunun 3, 4 ve 6 ncı maddeleri yayımını
izleyen ay başında, diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür. |