Sermaye şirketlerinden kasıt nedir?
Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan anonim, eshamlı komandit ve limited şirketler ile aynı mahiyetteki yabancı kurumlar, sermaye şirketleridir. (Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonları bu Kanunun ve Gelir Vergisi Kanununun uygulanmasında sermaye şirketi addolunur).
20.2.1930 tarihli ve 1567 sayılı Kanuna göre ilgili mercilerden izin almak suretiyle Türkiyede münhasıran portföy işletmeciliği faaliyetinde bulunan dar mükellefiyete tabi yatırım fonları, bu kanunun ve Gelir Vergisi Kanununun uygulanmasında Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan Yatırım Fonları addolunur.
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre, Sermaye Piyasası Kurulunca halka açık anonim şirket olduğu kabul edilen şirketler, bu Kanun ve Gelir Vergisi Kanunu uygulaması bakımından da halka açık anonim şirket” sayılır.
Ticaret, Sermaye Şirketleri:
Türk Ticaret Kanunun ikinci kitabını oluşturan 136-556 ncı maddeler Ticaret Şirketlerini konu almış ve;
* 153-242 nci maddelerde Kollektif şirketler,
* 243-268 nci maddelerde Komandit şirketler,
* 269-474 üncü maddelerde Anonim şirketler,
* 475-484 üncü maddelerde Eshamlı komandit şirketler,
* 503-556 ncı maddelerde ise Limited şirketler,
düzenlenmiştir.
Bunlardan kollektif ve komandit şirketler şahıs şirketleri olarak nitelendirilirler ve tüzel kişiliklerinin bulunmamasına rağmen kurumlar vergisi mükellefi değildirler. Kollektif ve komandit şirketlerin gelir vergisi mükellefiyetleri de yoktur. Bu şirketlerde elde edilen kazançlar şirket ortaklarınca payları oranında gelir vergisi beyanına dahil edilir. Bu iki şirket, diğer vergiler (Katma Değer Vergisi; Gelir vergisi stopajı vb) bakımından mükellefiyet tesis ettirirler.
Ortakların koydukları sermaye ile sınırlı sorumlulukları bulunması dolayısıyla sermaye şirketleri olarak adlandırılan anonim şirketler, eshamlı komandit şirketler ile limited şirketler en çok rastlanan kurumlar vergisi mükellefidirler. Eshamlı komandit şirketlerin kurumlar vergisi mükellefiyeti, komanditer ortağın hissesine yöneliktir. Vergiye tabi kurum kazancının komanditer ortakların hissesine isabet eden kısmı kurumlar vergisine, komandite ortaklara isabet eden kısmı ise bu ortaklarca beyan edilmek suretiyle gelir vergisine tabi tutulur. Anonim ve limited şirketlerde ise kazancın tamamı bu şirketlerce kurumlar vergisine tabi tutulur.
Kazançların tespiti ve kurumlar vergisine tabi tutulması bakımından bu üç şirketin birbirlerinden fazlaca farkları yoktur. En önemli fark, bazı anonim şirketlerin halka açık sayılması ve bu şirketlerde kurumlar vergisi matrahının bazı istisnalar ve kurumlar vergisi tutarı düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden (ve stopaj oranını azaltıcı faktörler bulunmuyorsa) fon payı dahil %22 yerine, %11 oranında stopaj hesaplanmasıdır.