| TÜRK VERGİ KANUNLARI'2004 |
30.12.1993 tarihinde KVK'nun 2'inci maddesine 3946 sayılı Kanunla eklenen fıkra ile halka açık anonim şirketlerin tanımı yapılmıştır.
Vergileme bakımından halka açık olan ve olmayan anonim şirketler arasındaki tek fark, halka açık anonim şirketlerde GVK'nun 94/6-b. maddesi uyarınca yapılacak tevkifat oranının diğer kurumlarda %20 iken 93/5148 sayılı BKK ile %10 olarak tespit edilmiş olmasıdır. Bu bakımdan azami vergi yükü halka açık anonim şirketlerde %34,75 iken diğerlerinde %42,80 seviyesinde olmaktadır.
Halka açık anonim şirket tabiri KVK'nun 47 seri nolu Genel Tebliğinin II. bölümünde aşağıdaki gibi yapılmıştır :
'KVK'nun 2. maddesine 3946 sayılı Kanunla eklenen bir fıkra ile halka açık anonim şirketlerin tanımı yeniden yapılmıştır. Bu hükme göre, Sermaye Piyasası Kanunu'na göre Sermaye Piyasası Kurulunca halka açık anonim şirket olduğu kabul edilen şirketler, halka açık anonim şirket addolunmuştur. Ancak bu şirketlerin halka arzedilen hisse senetlerinin nominal sermayelerine oranının en az %15 olması şartı aranmıştır. Bakanlar Kurulu bu oranı, 6 ay önce ilan etmek şartıyla %40'a kadar yükseltebilecektir.
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve bu Kanuna göre 31 Temmuz 1992 tarih ve 21301 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Seri I, No:14 sayılı Tebliğde hisse senetlerinin halka arzedilmesine ilişkin esaslar açıklanmıştır.
Bu esaslara göre, halka arzedilecek hisse senetlerinin nominal değerleri toplamının, ortaklığın Kurul'a başvuru tarihi itibariyle şirketin nominal sermayesine oranının en az %15 ve fazlası veya tutar olarak en az 100 milyon TL ve fazlası olması (Bu oran veya tutarın altındaki hisse senetleri halka arz yoluyla satılamaz) gerekmektedir. Ancak SPK'na göre halka açık olduğu kabul edilen anonim şirketlerin, Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunları uygulaması açısından da halka açık anonim şirket olarak nitelendirilebilmesi için halka arzedilen hisse senetlerinin, şirketin nominal sermayesine oranının en az %15 olması gerekmektedir. Bu itibarla halka arz edilen hisse senetlerinin nominal değerleri toplamı 100 milyon lirayı aşmış olsa dahi, bu tutarın, şirketin sermayesinin %15'ini aşmaması durumunda, bu şirket, halka açık anonim şirket olarak kabul edilmeyecektir.
Öte yandan, halka açık anonim şirket sayılma konusunda, Bu tebliğde belirtilen hususların yanısıra, Sermaye Piyasası Kurulunca belirlenecek esasların da gözönüne alınması gerektiği açıktır.
Kanunda belirtilen nominal sermayesinin en az %15'inin hisse senetleri yoluyla halka arzedilmesi şartı, hesap döneminin tamamı süresinde aranacaktır. Hesap dönemi içinde bu şartı kaybeden veya kazanan kurumlar bu vergilendirme dönemi için halka açık anonim şirket niteliğinde sayılmayacaktır. Bununla birlikte Kanunun ilk uygulama yılı olması nedeniyle, bu şartı, 1994 yılına münhasır olmak üzere halka açık anonim şirket olarak nitelendirilecektir.
Halka açık anonim şirket sayılma, GVK'nun 94/6-b. maddesi uyarınca yapılan tevkifat açısından önem arzetmektedir. Kurumlar ve Gelir Vergisi Kanunlarında 3946 sayılı Kanunla yapılan yeni düzenlemeye göre, kurumlardan vergileme ilk aşamada yapılacaktır. İlk aşamada kurum kazancı %25 oranında kurumlar vergisine tabi tutulacaktır. İkinci aşamada ise bu kazançtan, hesaplanan kurumlar vergisi ile KVK'nun 8'inci maddesinin 1 ve 6 numaralı bentlerinde yer alan vergiden müstesna kazançlar ve yatırım indirimi tutarı düşüldükten sonra kalan kısım, GVK'nun 75/4. maddesi uyarınca menkul sermaye iradı sayıldığından bu kısım üzerinden GVK'nun 94/6-b. maddesi gereğince tevkifat yapılacaktır. Bu tevkifat oranı Bakanlar Kurulunca halka açık anonim şirketler diğer kurumlara göre farklılaştırılabilecektir. Sözkonusu tevkifat oranı 93/5148 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile halka açık anonim şirket sayılan kurumlar için %10, diğer kurumlar için ise %20 olarak belirlenmiştir.
Dolayısıyla, bir anonim şirketin halka açık anonim şirket sayılabilmesi için ;
-Sermaye Piyasası Kurulunca halka açık olduğunun kabulü,
-Toplam hisselerinin en az %15'inin halka arzedilmiş olması,
-Halka arzedilmiş hisselerin nominal değerinin en az 100 milyon TL olması,
1994 yılı bakımından bu şartların 30.6.1994 akşamına kadar sağlanmış ve yıl sonuna kadar korunmuş olması, 1995 ve müteakip yıllar bakımından yıl boyunca korunması,
gerekmektedir.